Techne Nedir?

“Düşünme olarak techne, Varlık’ın açık olmayan durumdan açık olan duruma, mevcut olmayan durumdan mevcut olana, gizemli olandan açık olana yükselme tarzıdır.” 12 dk


TECHNE NEDİR?

İlk uygarlıklardan beri süregelen, yaşamdaki gereksinimler ile kendisini var eden Techne kavramı, yaşamın bir şekilde insana dayatması ile insanların yeniyi bulma çabası olarak açıklanabilir. Uygarlıklar belki de sadece hayatta kalma, barınma, yemek yeme gibi ihtiyaçlar ile var ettiği aletlerin, bugün bu noktada olabileceklerini tahmin edemezlerdi. 21. yüzyılda tüm teknolojik aletlerin ihtiyaçtan doğduğunu söylemek tamamen yanlış olacaktır, bu durumda sadece zevk, istek için birtakım yeni aletlerin ortaya çıktığını söyleyebiliriz.

 Daha da ileri giderek bu durumun sadece nesne halinde değil, soyut şekillerde de kendini gösterdiğini görüyoruz. (Bknz: Yazılımlar, kodlar) Peki Heideggerci bakış açısı ile tekhne nedir? Ne anlama gelmektedir? “Düşünme olarak tekhne, Varlık’ın açık olmayan durumdan açık olan duruma, mevcut olmayan durumdan mevcut olana, gizemli olandan açık olana yükselme tarzıdır.”  

Heidegger’in teknoloji üzerine düşünceleri modern bilimin teknik kavramı eleştirisine ve Antik Yunan’ın tekhne kavramına dayanmaktadır. Descartes’le başlayan modern özne temelli felsefelerin amacı, doğaya egemen olarak onda mevcut olan yasaları bilmekti. 

Doğaya egemen olma ve onun yasalarını bilme isteği öznenin kendini apaçık bilmesi üzerine temellendi… Cogito her şeyi kendi tasarımı olarak ortaya çıkarmaktadır. Modern felsefe ve bilim öznenin her şeyi kendisine göründüğü gibi inşa etmesi üzerine kurulmuştur. (ÇÜÇEN 2003, s.175)

Heidegger, Greklerin temel deneyimlerinin, mevcut olan her şeye dolayımsızca yanıt verdikleri bir deneyim olduğunu söyler. Grekler karşılarına kendiliğinden çıkan her şeyi açık bir şekilde alımlamışlardır. Onlar, Yeniçağ felsefesinin özneyi merkeze koyan tavrına tamamen yabancıdırlar. Greklere göre karşılaşılan her şey 'mevcut olan'dır; fakat 'mevcut-olan', 'mevcut-olmayan'dan çıkar, o öne çıkmış bir şeydir. Mevcut-olmayandan mevcut olana çıkma ise, poiesis'tir. Bu öne çıkma, her şeyden önce physis'te, yani şeyin kendi içerisinden patlayıp çiçeklendiği mevcudiyete çıkmada kendisini gösterir. Tekhne de bu öne çıkmanın bir formudur. 

Fakat techne'deki patlayıp çiçeklenme, şeyin kendisinde değil, fakat bir başka şeyde yatar. İnsan, tekhne'de, sanat ve el becerisi aracılığıyla, bir şeyin öne çıkmasına katkıda bulunan diğer öğelerle ('madde', 'görünüm' ve 'çerçeveleyici sınırlar') birlikte etkindir ve bu öğeler birliğine katılır. Bu bakımdan zihin sanatları (teorik etkinlikler) da Grekler için tekhne'ye aittirler. 'Düşünme', bir şeyin öne-çıkmasına katkıda bulunmak, ona eşlik etmek anlamına gelir. 'Düşünme' Varlık'ın açığa çıkmasına bu bakımdan bir yardım eli uzatmadır.

Teknik, tekniğin özüyle aynı şey değildir. Ağacın özünü aradığımızda, farkında olmalıyız ki, ağaca ağaç olarak nüfuz eden şey, geri kalan ağaçlar' arasında rastlanan bir ağaç olarak bizzat ağacın kendisi değildir. Bunun gibi, tekniğin özü de, asla ve hiçbir şekilde teknik bir şey (teknik-olan, Technische) değildir. Bu nedenle yalnızca teknik-olanı tasarladığımız ve öne çıkardığımız ve bununla yetindiğimiz veya ondan kaçındığımız sürece, tekniğin özüyle bağımızı asla kuramayız. 

Her yerde özgürlükten yoksun ve tekniğe bağlanmış haldeyiz; onu tutkuyla olumlayalım veya olumsuzlayalım. Tekniği nötr bir şey olarak gördüğümüzde, mümkün olan en kötü tarzda tekniğe teslim oluruz; çünkü bugün özellikle pek rağbet gören bu tasarım, bizi tekniğin özü karşısında büsbütün körleştirir. Eski öğretiye göre, bir şeyin özü, onun olduğu şey (was, etwas ist) olması sayılır. 

Tekniğin ne olduğunu sorduğumuzda, tekniğe ilişkin soru sormuş oluruz. Herkes, sorumuzu yanıtlayan iki ifadeyi bilir. Biri şöyle der: Teknik, amaç için araçtır. Diğeri de şöyle: Teknik, insanın bir etkinliğidir. Tekniğin her iki tanımı/belirlenimi (Bestimmung) birbiriyle bağıntılıdır. Çünkü amaçlar koymak, bunlara ulaşmak için araçlar yapmak ve kullanmak, insani bir etkinliktir. 

Araç, aygıt ve makinelerin yapımı ve kullanımı, bu yapılmış olanların ve kullanılanların kendileri, bunların hizmet ettikleri gereksinimler ve amaçlar, tekniğin ne olduğuna ilişkindirler. Bütün bu donanımlar kompleksi, tekniktir. Bizzat tekniğin kendisi bir donanımdır veya Latince söylendiğinde instrumentum'dur.


Beğendiniz mi? Arkadaşlarınızla Paylaşın!

Aleyna Kaba<span class="bp-verified-badge"></span>

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bir format seç
Kişisel Test
Kişisel bir şey ortaya koymayı amaçlayan sorular dizisi
Önemsiz Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyen doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Hikaye/Olay
Gömülü ve Görsellerle Biçimlendirilmiş Metin
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Kodları
Ses
Soundcloud veya Mixcloud Gömme
Görsel
Fotoğraf veya GIF