GEÇMİŞTEN BUGÜNE HEMŞİRELİK

19 dakika


Hemşirelik insan gereksinimlerinden doğan ve bireylere, ailelere ve topluma verilen bütüncül bir hizmettir. Toplumsal sorunlar nedeniyle sağlık bakım gereksinimleri ve sağlık politikaları sürekli değiştiği için hemşireliğin işlev ve rolleri de değişmektedir.

1860’lı yıllarda Florence nightingale’in hastanelerde ve toplumda mortaliteye neden olan uygulamarı değiştirmek amacıyla başlamıştır. Hemşirelik uygulamalarına bilimsel yaklaşımı kazandırmıştır. Kırım savaşı boyunca hastalık, ölüm ve buna neden olan faktörlerle ilgili verileri toplamış, sonuçlarını tablo ve pasta grafikleri ile sunmuştur. Çevre üzerine yoğunlaşmış ve bu faktörlerin sağlık üzerine etkilerini belirmenin önemini tanımlamıştır. “Hemşirelik Notları” kitabında, hastaların fiziksel, mental iyilik durumlarını sağlamak için sağlıklı çevrenin üzerinde duran araştırma bulgularına yer vermiştir. 1860 yılında İngiltere’de Hemşirelik Eğitim okulunu açmıştır. 

1899 yılında Avrupa’da Uluslararası Hemşireler Konseyi (ICN) kurulmuştur. Konseyin amacı herkes için kaliteli hemşirelik bakımı sağlamak, güvenli küresel sağlık politikaları geliştirmek, hemşirelik bilgi birikimini genişletmek, tüm dünyada yetkin, yeterli hemşirelik mesleğinin saygın varlığını sağlamak için çalışmaktır. 

1900-40 yılları arasında hemşirelik eğitimine yönelik çalışmalarda bulunulmuştur. 1905 yılında ABD’de Minnesota ;Üniversitesi’nde ilk kez üniversite düzeyinde hemşirelik eğitimi başlamıştır. 1923 yılında Hemşirelik Eğitimi Çalışma komitesi grubu hemşirelik eğitimi üzerinde bir çalışmada bulunmuş ve “ Goldmark Raporu “ yayınlamıştır. Bu rapor sayesinde üniversite düzeyinde birçok hemşirelik okulu açılmıştır. Yine aynı yıl içinde Columbia Üniversitesi Teachers College tarafından hemşirelikte ilk doktora eğitimi verilmeye başlanmıştır. 

1930’larda “American Journal of Nursing” dergisi yayımlanmaya başlamıştır. Bu yıllarda hemşireliğin gelişmesine katkı sağlayan önemli gelişmeler ise şunlardır:

. 1906 yılında Adelaide Nutting hemşirelik eğitim statüsü ile ilgili inceleme yapmıştır. 

. 1927’de Jean Broadhurst ve arkadaşları el yıkama prosedürleri ile igili araştırma raporu sunmuşlardır. 

. 1928’de hemşireler üzerine odaklanılan ilk çalışma Ethel Johns ve Blanche Pfefferkon hemşirelerin dahil edildiği aktivitelerle yapılmıştır. 

. 1932’de Elizabeth Ryan ve Virginia B. Miller termometre dezenfeksiyonu teknikleriyle ilgili araştırma yapmıştır. 

1950’lerde ABD’de hemşirelik araştırmalarına hız verilmeye başlanmıştır. Bu dönemde hemşirelerin eğitim seviyelerinde yükselme olmuştur. 1957’de ABD’de Walter Reed Ordu Araştırma Enstitüsü’nde hemşirelik araştırma merkezi kurulmuştur. 1950 yılında Amerikan Hemşireler Birliği (ANA) hemşirelik fonksiyonları ve aktiviteleri üzerine beş yıllık çalışma başlatmıştır. Çalışma sonucunda 1959 yılında ANA profesyonel hemşirelerin fonksiyonları, standartları ve yeterlilikleri üzerine kavramlar geliştirmiştir. Spesifik gruplar üzerine yoğunlaşılmış ve bakım standartı genişletilmeye çalışılmıştır. 

Avrupa’da ise bu süreçte hemşirelik adına araştırmalarda bulunmuş, eğitimin lisans düzeyine taşınmasıyla da özellikle Kuzey Batı Avrupa’da girişimler hızlanmıştır. 

1952 yılında “Nursing research” dergisi ilk kez yayımlanmıştır. 

1953’de ABD’de “Hemşirelik Eğitiminde Araştırma ve Bakım Enstitüsü kurulmuştur.

1955 yılında ise “Amerikan Hemşireler Vakfı” kurulmuştur. 

1957 yılında “Güney Bölge Eğitim Kurulu”, “Batı Eyaletler Arası yükseköğretim komisyonu” ve “Yükseköğretim New England kurulu” kurulmuştur. 

1960’lı yıllardaysa hemşirelik süreci ve kavramsal model gibi konular hemşirelik literatürüne girmiştir. Hemşire araştırmacılar hasta bakımı ve hemşirelik uygulamalarına yönelik çalışmışlardır. 

ANA 1965 yılında araştırma konferanslarına sponsor olmuştur ve bu sponsorluğun etkisi günümüzde de hala etkisini sürdürmektedir. 70’li yıllara gelindiğinde ise hemşirelik uygulamalarında bilimsel temelin gerekliliğine değinerek araştırma konularından eğitim, öğretim, yönetimden ziyade hasta bakımı ve sağlığın sürdürülmesi konularına yönelmişlerdir. 1973 yılında ilk defa “Hemşirelik Tanılama Konferansı” düzenlenmiştir. Bu konferans her 2-3 yılda bir düzenlenmeye başlamıştır. Bu dönemdeki çalışmalar ise hemşirelik tanılarının oluşturulmasına yönelik olmuştur. Temel nokta ise araştırma bulgularının yayımlatılması olmuştur. 

1975 yılında Lindeman, hemşirelik çalışmalarının odak noktasını değerlendirmek için çalışma yapmıştır ve çalışmada öncelikli olarak klinik problemler tanımlanmıştır. Klinik araştırmaların uygulamaya geçirilmesi için Stetler ve Marram ilk hemşirelik modelini 1976 yılında geliştirmişlerdir. 

1980’li yıllarda ise nitelikli hemşire sayısında oldukça artış gözlenmiş, veri toplama için bilgisayarla yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Araştırmalarda soru tipine ve veri toplama metotlarına daha çok özen verilmiştir. Hemşireler bu süreçlerde araştırma kullanımı yaygınlaştırmak için resmi projeler yapmaya başlamışlardır. 

1985 yılında ABD’de “Hemşirelik Araştırmaları Ulusal Merkezi” kurulmuştur. Merkezin amacı temel ve klinik araştırmaların yürütülmesini sağlamaktır. 

1989 yılında ilk klinik uygulama rehberi yayımlanmıştır. 

1990 yıllarında ilk kez İngiltere devleti hemşirelik ve ebelikte araştırmayı desteklemiştir. 93 yılına gelindiğinde ise “Cochrane Collaboration” kurulmasıyla kanıta dayalı uygulamaların oluşmasına katkı sağlamıştır. 

21. YY’da hemşireliğin vizyonu, kanıta dayalı uygulamaları gerçekleştirmek, hemşirelere olanak sağlayan bilimsel bilgi içeriğini geliştirmektir. Bu vizyon; hastalık sürecinden iyileşme sürecine kadar hastaların yönetimi, sağlık ve hastalığa yönelik risklerin azaltılması, sağlıklı yaşam biçimlerinin iyileştirilmesine, kronik hastalığı olan bireylerin yaşam kalitesinin arttırılması gibi hedeflere yöneliktir. 

Hemşirelik mesleği ülkemizde yavaş gelişen bir meslek grubudur. 1911 yılında Kızılhaç Washington kongresine katılan Dr. Besim Paşa ve Dr. Nihat Belger bu kongre sayesinde hemşireliğin bir meslek olduğunu ve branşlarına ayrıldığını gözlemlemişlerdir. Dr. Besim Akalın ülkeye döndükten sonra hemşirelik okulunun açılmasının bir gereklilik olduğunu dile getirmiştir. Bu sayede 1912 yılında ilk gönüllü hasta bakıcı kursu açılmıştır. 

1955 yılında Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu açılmıştır ve eğitim lisans düzeyine taşınmıştır. Ülkemizde ilk hemşirelik araştırması 1959 yılında yapılmıştır. İkici yapılan çalışma ise “Türkiye’de Hemşirelerin Rol İmajı” çalışmasıdır. 1933 yılında Türk Hemşireler Derneği’nin kurulması ülkemizde hemşirelik adına yapılmıştır en önemli adımlardan birisidir. Bu derneğin 1949 yılında uluslararası Hemşireler Konseyine kabul edilmesiyle beraber uluslararası işbirliği ve destek sağlanmıştır. İlk hemşirelik dergimiz olan “Türk Hemşireler Dergisi” 1951 yılında yayımlanmıştır. 

1960’lı yıllara geldiğimizde ise hemşirelik yüksekokulları açılmaya devam etmiştir. 1968 yılında yüksek lisans, 1972 yılında ise doktora eğitiminin başlamasıya hemşirelik araştırmalarında önemli bir artış olmuştur. Eğitim müfredatına hemşirelikte araştırma ve istatistik dersinin eklenmesiyle bu gelişme desteklenmiştir. 

1979 yılında Florence Nightingale Hemşirelik Yüksekokulunda gerçekleştirilen hemşirelikte araştırma semineri ülkemizde düzenlenen ilk seminerdir. 

90’lı yıllara geldiğimizde ise hemşirelikte araştırmayı destekleyecek bir çok girişimde bulunulmuştur. 1992 yılında Semahat Arsel Hemşirelik eğitim ve araştırma merkezi açılmıştır. Bu merkez Türkiye’de sağlık çalışanları için kurulan ilk merkezdir. 1996 yılında Hemşirelikte Araştırma ve Geliştirme Derneği kurulmuştur.  2000’li yıllarda hemşirelik dergilerinin sayılarında oldukça önemli bir artış olmuştur. Görüldüğü üzere ülkemizde hemşireliğin gelişimi diğer ülkelere oranla daha kısadır. Bu yüzden ülkemizde hemşireler araştırma yapmaya teşvik edilmelidir. 


Beğendin mi? Arkadaşlarınla paylaş!

Meltem Germen<span class="bp-verified-badge"></span>

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Reklam Engelleyici!

Web sitemiz, ziyaretçilerimize çevrimiçi reklamlar göstererek yayın hayatını sürdürmektedir. Lütfen web sitemizi beyaz listeye ekleyerek bizi desteklemeyi düşünün.

Format Seç
Kişilik Testi
Kişilik hakkında bir şeyler ortaya çıkarmayı amaçlayan bir dizi soru
Bilgi Yarışması
Bilgiyi kontrol etmeyi amaçlayan doğru ve yanlış cevapları olan bir dizi soru
Genel İçerik
Embed'ler ve Görsellerle Biçimlendirilmiş Metin
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Embed içerileri
Ses
Soundcloud ve Mixcloud Embed'leri
Görsel
Fotoğraf veya GIF