Arkhe Nedir ? : Doğa Filozofları

10 dakika


     ARKHE NEDİR ?

Varlığın ilk nedeni , ortaya çıkışı , ilkesi arkhe  olarak adlandırılmakta. Dönemin filozofları arkhe´yi doğayı gözlemleyerek bulmayı amaçlamışlardır. Bundan dolayı dönemin filozofları ‘Doğa Filozofları’ olarak nitelendirilmiştir. Doğa filozofları arkheyi yani varlığın temelinin, doğa unsurları olduğunu savunmuşlardır. Öne çıkan filozoflar: Thales, Anaksimandros, Anaksimenes, Empedokles, Demokritos, Lao Tse, Herakleitos, Parmenides. Bu dönemi ve dönemin filozoflarını daha  iyi anlamak için bir de onların görüşlerine göz atalım.  

     THALES   [SU]

Düşünce tarihinin ilk filozofu olarak kabul edilen Thales‘e göre evrenin ilk nedeni sudur. Su: varlıkların ilk maddesidir. Her şeyin temeli suya dayalıdır. Suyun soğuduğunda buz, ısındığında ise buhar olması suyun tüm varlıklarda farklı biçimde var olduğunu gösterir. Evrenin arkhesi problemini ilk olarak Thales dile getirmiştir. 

        ANAKSİMANDROS [APERION]

Hocası Thales gibi evrenin ilk nedenini sorar. ona göre arkhe nicelik olarak sınırsız, nitelik olarak ise belirsiz olmalıdır.  Anaksimandros‘a göre arkhe somut değil soyut bir ilkedir.  Sonsuz olan bu ilk neden Aperiondur. Aperion tüm varlıkların temelidir.  Aperiondan ilk olarak birbirine karşıt olan sıcak ve soğuk ortaya çıkmıştır. Bütün varlıklar ise bu iki durumun oluşturduğu zıtlıklardan oluşur.

     ANAKSİMENES   [HAVA]

Anaksimenes, hocası Anaksimandros ve Thales gibi arkhe problemiyle ilgilenmiştir. Thales‘in arkhe problemini benimsemiştir. Anaksimenes’e  göre arkhe havadır. Hava, yoğunlaşma ve seyrekleşme ile diğer varlıkların oluşmasını sağlar. O, Hava olan ruh, nasıl bedeni ayakta tutuyorsa dünyayı ve evreni de ayakta tutan havadır.‘ demektedir.

      EMPEDOKLES    [SU, TOPRAK, HAVA , ATEŞ]

Empedokles’e göre evrenin ana maddesi tek bir maddeden oluşmaz. Su, toprak, hava ve ateşten oluşur.  Cansız olan bu maddeleri hareket ettiren bir dış kuvvetin olması gerektiğini savunur. Bu dış kuvvet sevgi ve nefrettir. Bu maddeler değişmez ancak bir araya gelerek farklı varlıklar oluşturur. Sevgi birleştirici, nefret ise ayırıcı niteliktir. Empedokles kendinden önceki doğa filozoflarının arkhe anlayışlarını sentezlemiştir.

       DEMOKRİTOS    [ATOM]

Demokritos, varlık anlayışında atomcu görüşü savunan ilk filozoftur. Demokritos’a göre arkhe, maddenin en küçük yapı taşına kadar bölünüp artık bölünemeyecek hale gelindiğinde elde kalan son parçadır. O, bu parçaya atom demektedir. Sonsuz uzay ve boşlukta hareket eden atomlar, basınçları sonucu sınırsız şekiller halinde birleşerek varlıkları oluştururlar. Atomların bir araya gelmesi doğum, birbirinden ayrılması ise ölümdür.

        LAO TSE    [TAO]

Taoizmin kurucusu olarak kabul edilen Lao Tseye göre Dünya, var olan ve var olmayandan meydana gelmiştir. Var olmayanların isimlendirilmesiyle  var olanlar oluşmuştur. Bu değişim, sonsuz bir kaynaktan oluşur. Bu kaynak Tao‘dur. Her şey Tao‘dan çıkar ve ona geri döner

       HERAKLEİTOS [ATEŞ]

Felsefede varlığın oluşu ve değişimi denilince akla gelen ilk filozoftur. Herakleitos‘a göre arkhe ateştir. Ateş, ölçüsü değişse de değişimin temelinde bulunur. Ateş, oluş ve bitişi sağlayandır. Yani her şey sürekli bir değişim içindedir. Hiçbir şey aynı kalmaz. 

       PARMENİDES [BİR OLAN]

Felsefe tarihinin ilk büyük karşıtlığının tarafı olan Parmenides, Herakleitos‘un düşüncelerinin tam tersini dile getirmiştir. Parmenides, düşüncesinin merkezine ‘Varlık vardır, yokluk yoktur.‘ ilkesini temel almıştır. Ona göre varlık; ezeliebedi, bölünemez, boşluk içermeyen olmalıdır. Varlık aldatıcı olarak çokluk gibi görünse de asıl olarak varlık bir olandır. 

Bu yazıda sizlere kısa ve öz şekilde arkheyi açıkladım ve doğa filozoflarının görüşlerine göz attık. Umarım sıkılmadan okumuşsunuzdur ve sizlere bir şeyler katabilmişimdir. Okuyan herkese teşekkür ederim.

Felsefi Düşünmeyi Geliştiren 4 Kitap adlı yazım için tıklayın…


Beğendin mi? Arkadaşlarınla paylaş!

Yeşim Korkutata

10 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

  1. Gerçekten araştırılmış uğraşılmış ve çok doğru bir yazı olmuş devamını sabırsızlıkla bekliyorum..

Format Seç
Kişilik Testi
Kişilik hakkında bir şeyler ortaya çıkarmayı amaçlayan bir dizi soru
Bilgi Yarışması
Bilgiyi kontrol etmeyi amaçlayan doğru ve yanlış cevapları olan bir dizi soru
Genel İçerik
Embed'ler ve Görsellerle Biçimlendirilmiş Metin
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Embed içerileri
Ses
Soundcloud ve Mixcloud Embed'leri
Görsel
Fotoğraf veya GIF