Arkeolojinin Gelişimi

Arkeolojinin tarihçesi batı-merkezci bir şekilde belirlenir ve böyle anlatılır. Arkeoloji orta çağ’a hakim olan karanlık dönemde ve hemen sonrasında ortaya çıkmıştır13 dakika


Arkeolojinin başlangıç çizgisi maddi kültür varlığının ortaya çıkışıdır. Maddi kültür varlığını ise ilk aletlerin  ortaya çıkmasına bakarak anlayabiliriz. Homo Habilislerin ortaya çıkıp taş aletlerini kullanılmasıyla birlikte arkeoloji biliminin ortaya çıkacağı sinyalini verdiğini görebiliriz. Arkeolojinin başlangıç noktasi için ilk maddi kültür varlıkları derken, bitişi için net bir şey söyleyemeyiz. Çünkü Arkeolojinin kesin bir bitiş çizgisi yoktur. İnsanlık varoldukça arkeoloji varolmaya devam edecek ve geçmişi tanıma ve anlamak için önemli bir bilimdalı olarak çalışmalar yapmaya devam edecektir.

Bilim dallarını birbirinden ayıran en önemli iki unsur bilim dalının çalışma konuları ve konuya yaklaşımlarının nasıl olduğu ve ortaya çıkan verilerin incelme sistematiğini nasıl oluşturarak bir çalışma yöntemi oluşturduğudur. Arkeolojinin tarihçesi batı-merkezci bir şekilde belirlenir ve böyle anlatılır. Arkeoloji orta çağ’a hakim olan karanlık dönemde ve hemen sonrasında ortaya çıkmıştır. Rönesans döneminde insanların uyanış durumuna geçmesi ve yakın/uzak geçmişe olan merak eden insan geçmişi araştırmaya başlamıştır. İlk arkeolojik deneyimler daha çok eski uygarlıklardan kalan açık ve görünür durumdaki kalıntılar, dinsel kutsal kitaplar ve antik kaynaklarda, antik yazarların geçmişten bahsediyor oluşlarının inceliyor olmasıdır. Arkeolojiyi bilimselleştirme yolunda derli toplu çalışmaların olduğu kazılar Pompeii ve Herculaneum kazılarıdır. 

İlk arkeolojinin doğusu ve insanlarda artan merak bir süre sonra daha fazla araştırma ve daha fazla kazı yapma ihtiyacı hissettirdi. Andrea Palladio (1508-1580) Roma Kentinde keşfettiği mimarlık kalıntıları inceledi Pompei ve Herculaneum’da kazılar yaparak o kentlerin arkeolojik bulgular ışığında incelemelerini yaptı. Prens DelBOEUF Herculaneum Tiyatro Kazılarını gerçekleştirdi. Napoli Kralı ve Kraliçesinin himayesinde ise araştırma ve kazı çalışmaları yapıldı gerçekleştirildi.k 1738 yılında Herculaneum ,1748 yılında Pompei ,1755 Eserlerin il kataloğunun yayınlanması, 1860 Gıueseppe Fıorellı daha sistemli kazılar başladı. Bu ilk kazılar Arkeolojiyi tam olarak bilim haline getirememiştir. Bu dönemde arkeoloji daha çok eser toplamaya yönelik araştırma olarak gerçekleştiriliyordu. Görsel estetikleri besleyen sadece sergilenebilen eserler toplanıp, müzelerde saraylara alınıyordu. Göz zevkine uygun olmayan eserler, çöp olarak görüp herhangibir değerlendirmeye ya da sergilemeye tabi tutulmuyordu. 

Arkeolojinin tarihçesinde Joachim Winckelmann oldukça önemlidir bir bilim insandır. Kendisi Klasik arkeolojinin kurucusu olarak anılır. Joachim 18. yy oldukça önemli eseri vardır. Herculaneum Buluntuları Üzerine Açık Mektuplar, Geschichte ders Kunts des Althertums ve Monumenti Antichi Inediti. Winckelmann temel esaslarını ortaya koyarak stil kritik yöntemi geliştirerek. Tarihlendirme için önemli bir adım atmıştır. Modern arkeolojini doğuşunda bir çok farklı bilim dalındaki gelişmelerin arkeolojinin ilerlemesine oldukça önemli katkıda bulunmuştur. Bu gelişmeler Arkeolojinin bilim dalı olmasına yol açmıştır. James Hutton(1726-1797) Theory of Earth kitabında Kaya formasyonlarının tabakalaşmasını prensiplerini Arkeolojik kazılarının temellerin, oluşturulmuştur.

● Charles Lvell (1797-1875) Principles of Geology adlı kitabında tabakalaşmaya yol açan etkenleri incelemiştir ve bu dönemde de çok görmüyor olsakta devam etmekte. Bu kitap yine arkeolojinin kazı temellerini oluşturmaktadır.

● Jacques Boucher de Perthes (1788-1868) 1841 yılında Somme nehri yataklarında ele geçen aletleri ve hayvan kemiklerini yayınlıyor. Bu hayvan kemikleri fosilleşmiş kalıntılardır. Bu durum insanın varoluşunun Tevratta bahsedilen Tufandan çok daha öncelere gittiğine işarettir.

● Charles Darwin (1809-1882) Türlerin Kökenini ve evrimsel çalışması arkeoloji için farklı bir boyut kazandırdı. Darwinin en büyük katkısı evrimin mekanizması konusunda getirdiği görüşler ve araştırmalardır. İnsanlığın uzak geçmişi hakkında araştırma yapmaya itti. 

Arkeoloji dışındaki bilimsel düşünme arkeolojiye çok büyük katkılar sunmuştur ve Arkeolojinin sistemsel çalışan bir bilim dalı olması konusunda diğer bilim dallarının önemi ve desteği çok önemli bir rol oynamıştır. C.J Thomsel üçlü yaşlandırma sistemini geliştirdi ve kullanılan malzemeye göre eskiden yeniye olarak sınıflandırarak olarak kronoloji oluşturma sistemini keşfetti. General Pitt-Rivers, Jon Evas tipolojik sınıflandırma üzerine uzun süre çalıştı ama tipolojik sınıflandırmaya Oscar Montelius geliştirdi uzun süre geniş kapsamlı araştırma yaptı. Tipolojik sınıflandırmada eserlerin kronolojik olarak ya da gelişim aşamasına göre sıralaması ve sınıflandırmasının yapılması bu da hem dönemsel olarak eserleri ayırt etmek için önemli bir adımdı. Sir Flinder Petrie Methods and Aims in Archaeology kitabında arkeolojik kazılardaki tüm metodların yer aldığı ve kazının sistemsel olarak yapılmasını sağlıyor. Bu gelişmeler ardından arkeoloji bir bilim dalı olarak çalışmalarını gerçekleştirmeye başlıyor. Arkeoloji Geçmişten günümüze kalan maddi kalıntıları sistematik bir şekilde inceleyen, araştıran ve yorumlayan bir bilim dalıdır. Arkeolojinin kesin bir bitişi yoktur. Arkeolojinin başlangıcı ise insanın var olmasıyla değil. Maddi kültür varlıkların (Taş aletler) çıkmasıyla başlar. Arkeoloji üç ayrı bilim dalına ayrılar bunlardan bu yazımda birer cümleyle değinmek istiyorum. Diğer yazılarımda Arkeolojiyi daha fazla tanımak isteyen okurlar için mutlaka daha ayrıntılı bahsedeceğim.

Tarih Öncesi Arkeoloji /Prehistorya : İlk aletlerin kullanılmaya başlanılması ve Yazının başlangıcındaki aralığı inceler.

Protohistorya ve Ön Asya Arkeolojisi : Ön Tarih demektir. Yazının başlangıcının hemen öncesini ve ön asya’yı (dönemlere göre) inceler.

Klasik Arkeoloji : Grek ve Yunan uygarlıklarının inceler.


Beğendin mi? Arkadaşlarınla paylaş!

Boran Mergen

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Reklam Engelleyici!

Web sitemiz, ziyaretçilerimize çevrimiçi reklamlar göstererek yayın hayatını sürdürmektedir. Lütfen web sitemizi beyaz listeye ekleyerek bizi desteklemeyi düşünün.

Format Seç
Kişilik Testi
Kişilik hakkında bir şeyler ortaya çıkarmayı amaçlayan bir dizi soru
Bilgi Yarışması
Bilgiyi kontrol etmeyi amaçlayan doğru ve yanlış cevapları olan bir dizi soru
Genel İçerik
Embed'ler ve Görsellerle Biçimlendirilmiş Metin
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Embed içerileri
Ses
Soundcloud ve Mixcloud Embed'leri
Görsel
Fotoğraf veya GIF